Nhân Sinh Quan Qua Góc Nhìn Phật Giáo

Phong tục tập quán

Bất cứ trong một tôn giáo, một triết học nào, phần nhân sinh quan vẫn là quan trọng.

Bất cứ trong một tôn giáo, một triết học nào, phần nhân sinh quan vẫn là quan trọng. Là thuật ngữ liên quan đến phạm trù triết học, tôn giáo và tín ngưỡng, có ảnh hưởng to lớn đến cuộc đời của con người và tư tưởng của xã hội. Dưới đây hãy cùng Thienmenh.Net tìm hiểu về cụm từ “nhân sinh quan” nghĩa là gì và thông qua góc độ của Phật giáo mang trong mình những giá trị nào nhé!

1. Nhân Sinh Quan Là Gì?

  • Nhân: Người
  • Sinh: Sự sống
  • Quan: Quan niệm

Vậy nhân sinh quan là quan niệm về sự sống con người.

Nhân sinh quan là một phạm trù dùng để chỉ những quan niệm, quan điểm mang tính định hướng của con người về mối quan hệ của họ với gia đình, xã hội và môi trường tự nhiên.

Theo từ điển tiếng Việt thông dụng thì nhân sinh quan là quan niệm về cuộc đời, thành hệ thống bao gồm có lẽ sống, lý tưởng hoặc lối sống… Còn theo từ điển tiếng Việt của viện ngôn ngữ học định nghĩa nhân sinh quan là quan niệm thành hệ thống về cuộc đời, về ý nghĩa cũng như mục đích sống của con người.

Hiểu đơn giản thì nhân sinh quan là cách con người nhìn nhận cuộc đời hay cái đạo làm người của chúng ta. Nhân sinh quan có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là nguồn gốc của mọi suy nghĩ, chi phối hành vi và các hoạt động của con người trong đời sống hoặc nhân sinh quan là quan niệm của mỗi chúng ta về những định luật diễn hóa trong đời sống nhân loại và sự sống của con người. Theo đó nhân sinh quan chính là một vấn đề quan trọng đối với mỗi con người, là toàn bộ những kinh nghiệm, cách nhìn nhận chung nhất về cuộc sống của con người và cũng là tư tưởng chủ đạo xuyên suốt mục tiêu, hành động của con người. Nói ngắn gọn thì nó là cách người ta nhìn cuộc đời hay là cái đạo làm người của mỗi chúng ta.

Việc nghiên cứu nhân sinh quan chính là nghiên cứu về tư tưởng, thái độ, hành vi của con người. Mỗi thời đại khác nhau thì con người sẽ có nhân sinh quan khác nhau vì nhân sinh quan luôn đồng hành với sự phát triển của xã hội.

Có rất nhiều cách phân chia các loại hình của nhân sinh quan, có thể phân chia từ góc độ nhân sinh quan cá nhân hay nhân sinh quan cộng đồng, có thể phân chia dựa trên vai trò của nhân sinh quan (tích cực hay tiêu cực), hoặc có thể phân chia theo trình độ nhận thức và tư duy của con người.

Tiếp cận từ cách phân chia dựa trên vai trò của nhận thức và lý tính, có thể thấy, trong quá trình phát triển của mình, nhân sinh quan tồn tại dưới ba hình thức cơ bản: nhân sinh quan thần thoại, nhân sinh quan tôn giáo, nhân sinh quan triết học.

2. Nhân Sinh Quan Trong Phật Giáo 

Nguồn gốc: Xét về nguồn gốc, nhân sinh quan Phật giáo được hình thành và phát triển gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của Phật giáo trên cơ sở tiền đề kinh tế, chính trị, xã hội và tiền đề tư tưởng văn hóa Ấn Độ cổ đại trước công nguyên. Bên cạnh đó nó còn xuất phát từ tấm lòng từ bi, cứu khổ cứu nạn, giải thoát con người trước nỗi khổ trầm luân.

Nhân sinh quan Phật giáo sẽ là một hệ thống các quan niệm, quan điểm của Phật giáo về nguồn gốc, bản chất cũng như cấu tạo con người. Chi phối cũng như định hướng mục tiêu, thái độ sống và giá trị của con người. Mục đích cuối cùng của Phật giáo chính là giải thoát con người ra khỏi kiếp khổ trầm luân.

Do vậy triết lý nhân sinh xét dưới góc độ giải thoát con người sẽ chính là giá trị cơ bản của hệ thống giáo lý trong nhà Phật. Đức Phật đã nhìn rõ được sự đau khổ của đời sống con người, giúp cho con người nhận biết và để giải thoát nỗi khổ. Tuy nhiên muốn thoát được khổ thì con người phải tự phấn đấu, tự tu tâm nơi chính mình chứ không nên cầu mong vào một ai khác ngoài bản thân họ cả.

Nội dung cơ bản của nhân sinh quan Phật giáo tập trung vào 2 vấn đề chính, cơ bản nhất là sự khổ não và sự giải thoát khỏi nỗi khổ. Khổ là sự tất yếu, sự luân hồi, muốn thoát khỏi khổ đau thì con người phải tu tâm dưỡng tính, tích công đức để tự mình thoát khỏi vòng luân hồi, nghiệp chướng.

Để giải thoát chúng sinh khỏi nghiệp nhân quả luân hồi, Đức Phật đã nêu ra Tứ diệu đế và Thập nhị nhân duyên.

Tứ diệu đế là bốn chân lý giải thoát mà con người cần phải nhận thức bao gồm: Khổ đế, Tập đế, Diệt đế và Đạo đế.

  • Khổ đế: là mọi nỗi khổ của con người trên thế gian, dù giàu hay nghèo, dù già hay trẻ… con người đều có nỗi khổ của riêng mình như ốm đau, bệnh tật, tuổi già, nghèo đói, cầu mà không được, yêu thương mà phải chia lìa…
  • Tập đế: là sự thật về nguyên nhân, bản chất đau khổ của con người, đó chính là sự vô minh, cội nguồn của tham - sân - si khiến con người tạo nghiệp và chịu quả Khổ.
  • Diệt đế: là tận diệt khổ đau, chấm dứt luân hồi sinh tử và đạt được cảnh giới giác ngộ, giải thoát gọi là Niết bàn tịch diệt.
  • Đạo đế: là con đường hướng đến giác ngộ, chấm dứt khổ đau và đạt được hạnh phúc chân thật do Đức Phật vạch ra.

Thập nhị nhân duyên là phép tu hành của Duyên giác thừa, chủ yếu quan sát mọi sự vật cho đến luân hồi đều do nhân duyên; nhân duyên hội họp thì gọi là sinh, nhân duyên tan rã thì gọi là diệt, sự thật vốn không có gì sinh - diệt cả.

Bao gồm: vô minh (u mê, không sáng suốt); hành; thức; danh sắc; lục nhập; xúc; thọ; ái; thủ; hữu; sinh; lão tử.

3. Giá Trị Nhân Sinh Quan Theo Quan Niệm Phật Giáo 

Phật giáo thừa nhận “Nhân sinh đa khổ”. Dù người sanh trong giai cấp nào, ở địa vị nào, ở hoàn cảnh nào cũng đều đau khổ. Cái đau khổ căn bản không ai có thể tránh được.

Có một số người cho rằng quan niệm Phật giáo như vậy là thái quá. Ví dụ khi người ta đói là khổ, nhưng được ăn là vui, khi lạnh là khổ, được mặc ấm là vui. Như vậy đời người vừa có khổ cũng vừa có vui.

Nghĩ thế là sai lầm. Cái khổ vui đói no, ấm lạnh bên ngoài là những khổ vui mong manh cạn cợt không đáng kể. Phật giáo nói khổ vui là nhắm vào phần căn bản, là nghĩ đến cuộc đời đen tối, phủ vây bởi sanh, già, bệnh, chết… Khổ mà Phật giáo nói là cái khổ do sự mâu thuẫn tạo thành.

Là con người ai cũng mong mình được sống lâu, trẻ mãi, muốn mình mạnh khỏe luôn đừng đau ốm. Nhưng (thiên nhiên không cho phép, cứ thúc đẩy bắt buộc) chúng ta lại phải đau, phải già, phải chết. Sự mâu thuẫn này khiến con người khổ đau vô tận.

Một vùng nắng hạn đốt khô lúa mạ hoa màu, bỗng đổ một trận mưa to làm cho con người rất thỏa mãn. Nhưng nếu mưa cứ đổ mãi, đường sá ngập lụt thì người trở lại ta - thán kêu rêu… Bởi hoàn cảnh ít khi chiều theo ý muốn con người nên sự mâu thuẫn giữa người với thiên nhiên bao giờ cũng có. Do đó tạo thành một cuộc xung đột thường xuyên giữa người với ngoại cảnh.

Trong tâm hồn chúng ta tình cảm và lý trí thường xung đột nhau. Khi bị tình cảm lôi cuốn ta làm sai, nghĩ quấy, kịp đến lý trí sáng lên là mở một cuộc trừng phạt nặng nề. Cứ thế mãi, giữa tình cảm và lý trí một bên kéo đi, một bên lôi lại tạo thành một cuộc xung đột, thanh trừng thường xuyên trong nội tâm. Đó là tình trạng đau khổ trầm trọng trong con người ta với ta. Điều đau khổ này có thể hết, là khi nào lý trí toàn thắng tình cảm.

Bài viết trên đây đã chia sẻ một số thông tin xoay quanh khái niệm “nhân sinh quan” và giá trị của nó trong Phật giáo. Mong rằng đã giúp các bạn hiểu và thêm yêu những giá trị triết lý, khái niệm trừu tượng theo quan điểm của Phật giáo.

Xem thêm:

Kinh Phật Thường Tụng

Kinh Phật Nguyên Thủy

Chú Thường Tụng

Phật Pháp Nhiệm Màu

Tử vi phương đông

Tin về Phong tục tập quán

4 Con Giáp Nữ có sự nghiệp Vượng Phát trong năm 2022

Phong tục tập quán - 2 tháng trước
Hãy cùng ThienMenh.net xem những con giáp nào có vận may sự nghiệp rất tốt trong năm 2022, làm ăn phát đạt nhé.

Những Điều Cần Biết Về Khai Quang Điểm Nhãn Tượng Phật, Bồ Tát

Phong tục tập quán - 3 tháng trước
Người khai quang phải là người có trí tuệ, tâm thanh tịnh. Là người thông suốt về kinh luận của Phật, Bồ Tát, các linh vật.

4 Con Giáp thích hợp thay đổi Công Việc trong năm 2022

Phong tục tập quán - 3 tháng trước
Cùng ThienMenh.net xem những con giáp nào thích hợp chuyển việc trong năm 2022, những con giáp nào nào có thể tìm được công việc tốt hơn nhờ chuyển vi

Người Tuổi Tý với Tính Cách, Sự Nghiệp, Tình Duyên và Sức Khỏe

Phong tục tập quán - 3 tháng trước
Những người sinh năm Tý thường có óc quan sát nhạy bén, thái độ tích cực và đầu óc linh hoạt. Hãy cùng ThienMenh.Net khám phá về người Tuổi Tý

Người Tuổi Mão với Tính Cách, Sự Nghiệp, Tình Duyên và Sức Khỏe

Phong tục tập quán - 3 tháng trước
Những người sinh năm Mão thường có nét tính cách mềm mại và dịu dàng. Cùng ThienMenh.Net xem tử vi Tuổi Mão nhé

Nguồn gốc và ý nghĩa ngày Tết Hàn Thực

Phong tục tập quán - 4 tháng trước
Theo tục lệ, vào ngày mùng 3 tháng 3 Âm lịch, các gia đình người Việt dậy sớm, xay bột, đồ đỗ xanh, làm bánh trôi, bánh chay, nấu xôi chè lễ Phật và c

Lễ ăn cơm mới - Dấu ấn đặc sắc trong văn hóa người Ê đê

Phong tục tập quán - 10 tháng trước
Hàng năm, sau khi thu hoạch, người Ê đê ở Tây Nguyên tổ chức lễ ăn cơm mới, vừa để tạ ơn thần, vừa để vui mừng chung hưởng kết quả của một quá trình l

NGÀY XẤU CẦN TRÁNH CỦA 12 CON GIÁP THÁNG 3 ÂM LỊCH

Phong tục tập quán - 1 năm trước
Những ngày đại kỵ trong tháng 3 âm lịch mà các con giáp cần phải biết, để tránh những rủi ro, xui xẻo.

Lịch Và Các Nền Văn Minh Cổ

Phong tục tập quán - 2 năm trước
Nước Việt Nam ngày nay - tiền thân là nước Văn Lang cổ - có lịch sử lập nước rất sớm, là một nước chuyên nghề trồng lúa nước lâu đời ở phương Đông

Tại Sao Phải Thờ Bà Cô Ông Mãnh Trong Nhà

Phong tục tập quán - 2 năm trước
Hẳn nhiều người từng nghe Bà Cô Ông Mãnh nhưng họ là ai, tại sao phải thờ thì không phải ai cũng rõ. Cùng Thienmenh.NET tìm hiểu thêm nhé.